System wsparcia szkół i placówek oświatowych wdrażających modułowe programy kształcenia zawodowego

Nowa forma egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie. Na czym polegają zmiany?

Zmiany w formule egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (zwany dalej egzaminem zawodowym) zostały ujęte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.

Analizując rozporządzenie rodzi się wiele pytań, obecna treść dokumentu nie wyjaśnia jednoznacznie wielu wątpliwości.

Z czego egzamin i dla kogo egzamin?

Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu, egzamin zawodowy jest formą oceny poziomu opanowania przez zdającego wiedzy i umiejętności z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie. I już w tym miejscu zmiany są widoczne – egzamin będzie obejmował zakresem tematycznym kwalifikację, czyli liczba egzaminów w danym zawodzie będzie zależna od liczby kwalifikacji ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodach. W praktyce będzie to jeden, dwa lub trzy egzaminy w danym zawodzie.

W tym miejscu warto dodać, że część pisemna egzaminu zawodowego będzie mogła być przeprowadzana tak jak do tej pory, czyli z wykorzystaniem arkuszy egzaminacyjnych i kart odpowiedzi. Wprowadza się również możliwość przeprowadzania egzaminu z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego.

Następuje zmiana w przeznaczeniu egzaminów. Do tej pory egzamin był organizowany dla absolwentów szkół, teraz egzamin zawodowy będzie przeprowadzany dla:

  • uczniów zasadniczych szkół zawodowych, techników oraz uczniów (słuchaczy) szkół policealnych,
  • absolwentów zasadniczych szkół zawodowych, techników i szkół policealnych,
  • osób, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy,
  • osób spełniających warunki określone w przepisach w sprawie egzaminów eksternistycznych.


Jaka forma egzaminu?

W rozporządzeniu występują zmiany w nazewnictwie. Do tej pory egzamin składał się z etapu pisemnego i etapu praktycznego, a teraz składa się z części pisemnej i części praktycznej. Wg zapisów część pisemna egzaminu będzie przeprowadzana w formie testu pisemnego, a część praktyczna w formie testu praktycznego. Część pisemna egzaminu będzie trwała nie krócej niż 45 minut i nie dłużej niż 90 minut. Część praktyczna egzaminu będzie trwała nie krócej niż 120 minut i nie dłużej niż 240 minut.
Czas trwania części pisemnej i części praktycznej egzaminu zawodowego zostanie określony w informatorze. W tym roku informatory powinny być opublikowane najpóźniej 31 października 2012 r.

Kiedy będą odbywać się egzaminy?

W rozporządzeniu zapis dotyczący terminu przeprowadzania egzaminów (§ 113.1) brzmi:
Egzamin zawodowy może być przeprowadzany w ciągu całego roku szkolnego w terminie ustalonym przez dyrektora komisji okręgowej, w uzgodnieniu z dyrektorem Komisji Centralnej.
Czy ten zapis sugeruje, że egzaminy już nie będą odbywać się sesyjnie, ale na żądanie zdających? Niestety, nie do końca te przypuszczenia są słuszne. Czytajmy dalej z rozporządzenia (§ 113.2):
Termin egzaminu zawodowego dyrektor komisji okręgowej ogłasza na stronie internetowej komisji okręgowej nie później niż na 5 miesięcy przed terminem egzaminu zawodowego.
Natomiast dalej (§ 115.1 i § 115.5) czytamy:
Uczeń (słuchacz) lub absolwent, który zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego, składa pisemną deklarację dotyczącą przystąpienia do egzaminu zawodowego (…)
Deklarację składa się nie później niż na 4 miesiące przed terminem egzaminu zawodowego.

Z tych zapisów wynika, że termin egzaminu zawodowego jest wyznaczony o miesiąc wcześniej bez potwierdzonych informacji (złożonych jako deklaracje). Czyli tak naprawdę dyrektor komisji okręgowej wyznacza termin egzaminu, nie mając jeszcze złożonych deklaracji, a więc nie wiedząc, ilu będzie przystępowało zdających w danym zawodzie oraz gdzie będą przeprowadzane egzaminy.
Nastąpiła zmiana dotycząca terminu składania deklaracji. Do tej pory składanie deklaracji odbywało się do 20 grudnia. Teraz  (§ 115.7):

Dyrektor szkoły, na podstawie złożonych przez uczniów (słuchaczy) deklaracji, sporządza wykaz uczniów (słuchaczy) zamierzających przystąpić do egzaminu zawodowego, i przekazuje go w formie elektronicznej dyrektorowi komisji okręgowej w terminie 7 dni od dnia upływu terminu (…) - dotyczy terminu złożenia deklaracji przez uczniów (słuchaczy).

Czy zatem zamiast elastycznej formy egzaminów, będzie jedynie organizowanie egzaminów dwa razy do roku? Wszystko na to wskazuje, a czas pokaże.

Egzamin dla osób, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy, pod względem miejsca przeprowadzania jest w rozporządzeniu traktowany w inny sposób, jak dla pozostałych form kształcenia (w tym form szkolnych). I tak:
Do części pisemnej egzaminu zawodowego uczeń (słuchacz) przystępuje w szkole, do której uczęszcza, a absolwent – w szkole, którą ukończył (§ 116.1).
Natomiast słuchacz kwalifikacyjnego kursu zawodowego zdaje egzamin wyłącznie w miejscu wskazanym przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej (§ 116.3).


W jaki sposób organizować egzaminy?

Aby placówka mogła organizować egzaminy zawodowe, musi posiadać upoważnienie do ich przeprowadzania. Upoważnienie udziela dyrektor komisji okręgowej na wniosek szkoły, placówki lub pracodawcy, jeśli

  • posiada odpowiednie wyposażenie indywidualnych stanowisk egzaminacyjnych umożliwiające dostęp do elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego,
  • zapewnia warunki do samodzielnego wykonywania zadań egzaminacyjnych przez zdających.


A co z elastycznym systemem egzaminowania?

Zmianom w szkolnictwie zawodowym przyświecała idea dotycząca elastycznego zdawania egzaminów. Obecnie obowiązujące zapisy, przytoczone w artykule, na ten moment tego nie umożliwiają.
W przyszłości elastyczna forma przeprowadzania egzaminów zawodowych jest możliwa, jednak muszą zostać rozwiązane następujące kwestie:

  • Dostępności egzaminatorów i sal egzaminacyjnych – przy obecnej formule egzaminy są przeprowadzane pod koniec roku szkolnego a sprawdzane są w czasie, gdy nauczyciele nie prowadzą zajęć dydaktycznych. Nie koliduje to zatem z organizacją zajęć roku szkolnego. W elastycznym trybie zdawania egzaminów ich organizacja, a przede wszystkim dostępność zasobów ludzkich i sal egzaminacyjnych może stanowić pewną trudność. Należałoby w taki sposób organizować egzaminy, aby termin ich przeprowadzania nie kolidował z organizacją zajęć roku szkolnego.
  • Nowoczesnej formy zdawania egzaminu – część pisemnej w formie testu, powinna być przeprowadzana na komputerach, dzięki czemu wynik wyświetlany będzie bezpośrednio po zakończeniu egzaminu. Zaoszczędzi to przed wszystkim czas nad sprawdzaniem tej części pisemnej. Część praktyczna również powinna być przeprowadzana w formie umożliwiającej w krótkim czasie opublikowania wyników po zakończeniu tej części egzaminu.

Źródło:
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 12 marca 2012 r., poz. 262)

Dodaj temat do forum